เที่ยวทะเลสาบ
พยายามหาความหมายของคำว่า “ทะเลสาบ” และตีความให้แคบที่สุดเพื่อจะได้หาทางเขียนให้กว้างที่สุด แต่พบว่าทะเลสาบมีความหมายคลุมเครือนิดหน่อย เช่น จากวิกิพีเดียบอกว่า ทะเลสาบหรือบึงเป็นแหล่งน้ำขนาดใหญ่ที่ล้อมรอบด้วยผืนดิน โดยทั่วไปทะเลสาบจะไม่มีทางไหลออกสู่ทะเลและมีน้ำจืด เรียกว่า "ทะะเลสาบน้ำจืด" แต่ทะเลสาบบางแห่งอาจไหลออกสู่ทะเลได้และมีน้ำเค็ม จึงเรียกกันว่า “ทะเลสาบน้ำเค็ม” ทะเลสาบน้ำเค็มในประเทศไทยนั้นมีอยู่ 2 แห่ง คือทะเลสาบสงขลา จ.สงขลา มีช่องเปิดสู่อ่าวไทยและทะเลน้อย จ.พัทลุง มีพื้นที่ร่วมกับะเลสาบสงขลา คำว่า "ทะเลสาบ" ยังครอบคลุมถึงแหล่งน้ำที่เกิดขึ้นจากการกระทำของมนุษย์ เช่น ทะเลสาบขนาดเล็กในสนามกอล์ฟ หรือ ทะเลสาบขนาดเล็กในวนสาธารณะขนาดใหญ่ หรือ อ่างเก็บน้ำเหนือเขื่อน

ที่สงสัยคือไม่มีขอบเขตความกว้างใหญ่ระบุชัดเจนว่าทะเลสาบคววรมีพื้นที่มากน้อยเพียงไร แม้บึงน้ำในสนามกอล์ฟเขาก็เรียกทะเลสาบ แต่ไม่เป็นไรนั่นแค่นิยามหรือความหมาย ซึ่งเราไม่เน้น เอาแค่ที่เข้าใจกันได้ว่า นั่นโน่นนี่เรียกทะเลสาบ แต่ในที่นี้เราเน้นแหล่งท่องเที่ยวที่เป็นทะเลสาบ สามารถจับต้องได้ ไปง่าย ไม่ซับซ้อน ซึ่งเลือกมา 10 แห่ง คือทะเลสาบสงขลา, ทะเลน้อย, บึงบอระเพ็ด, ทะเลสาบแม่ปิง. ทะเลสาบสามประสบ.  ป่าดึกดำบรรพ์, บึงบัวแดง, หนองหาร, ทะเลสาบเขื่อนอุบลรัตน์ และอ่างเก็บน้ำหนองโสน


บ้านพักในทะเลสาบสงขลา (ช่วงเย็น)


สะพานติณสูลานนท์ เปิดใช้เมื่อ 9 ธันวาคม 2527


1.ทะเลสาบสงขลา สงขลา เป็นทะเลสาบที่กว้างใหญ่ที่สุดของไทย ในทะเลสาบสงขลามีเกาะหลายเกาะ ที่เป็นชุมชนใหญ่ที่สุดคือเกาะยอ (สงขลา), เกาะหมาก (พัทลุง) ในทะเลสาบสงขลาแต่เดิมทำประมงเลี้ยงปลากระชัง ส่วนใหญ่เป็นปลากะพงขาว ปัจจุบันปรับเปลี่ยนมาเลี้ยงปู แต่เดิมการเดินทางในทะเลสาบสงขลาต้องใช้เรือและแพขนานยนต์ เมื่อสะพานติณสูลานนท์สร้างเชื่อมแผ่นดินกับเกาะ การทางด้วยรถยนต์จึงเข้ามามีบทบาทและเป็นที่นิยมในที่สุด กลางทะเลสาบสงขลามีบ้านพักแบบเรียบง่ายบริการ เป็นบ้านพักขนาดใหญ่นอนได้กว่า 10 คน ยามเช้าและเย็นเป็นช่วงที่ทะเลสาบวงขลางามสุด หลายมุมจากบ้านพักได้เห็นตะวันทั้งขึ้นและตก
...................



"ยอ" ทะเลน้อย (ยามเช้า)


นกอีโก้ง ทะเลน้อย


2.ทะเลน้อย พัทลุง เป็นทะเลสาบที่ต่อเนื่องหรือติดกับทะเลสาบสงขลา ที่นี่ถูกจัดให้เป็นเขตห้ามล่าสัตว์ป่าทะเลน้อย สิ่งที่นักท่องเที่ยวต้องการมาเสพสัมผัสคือทะเลยอ นกน้ำหลากหลายสายพันธุ์ พืชน้ำนานา รวมถึงตะวันขึ้นและตก อุทยานนกน้ำทะเลน้อยหรือเขตห้ามล่าสัตว์ป่าทะเลน้อย เป็นทะเลสาบน้ำจืดขนาดใหญ่ มีเนื้อที่ประมาณ 17,500 ไร่ กว้างประมาณ 5 กิโลเมตร ยาวประมาณ 6 กิโลเมตร ตั้งอยู่ ต.นางตุง ต.ทะเลน้อย อ.ควนขนุน จ.พัทลุง เชื่อมต่อกับทะเลสาบสงขลาโดยคลองนางเรียม รอบๆ ทะเลน้อยมีรีสอร์ตที่พักหลายแบบหลายราคา ส่วนที่เขตรักษาพันธุ์ห้ามล่าสัตว์ป่าทะเลน้อย มีบ้านพักและเรือให้บริการเช่นกันครับ
...................



สนธยา บึงบอระเพ็ด


ฝูงนกเบ็ดแดง บึงบอระเพ็ด


3.บึงบอระเพ็ด นครสวรรค์ บึงน้ำจืดที่ใหญ่ที่สุด มีความหลากหลายทั้งพันธุ์พืชและสัตว์ โดยเฉพาะจำนวนนกในบึงบอระเพ็ดนั้นมีจำนวนมาก สิ่งที่โดดเด่นคือมีทั้งนกอพยพและนกประจำถิ่น เช่น นกเป็ดแดง นกเป็ดผี นกอ้ายงั่ว นกตีนเทียน บึงบอระเพ็ดที่กว้างใหญ่แบ่งพื้นที่ฝั่งออกเป็นสองด้าน คือด้านเขตห้ามล่าสัตว์ทะเลน้อย อ.ท่าตะโก และด้านฝั่ง อ.ชุมแสง ทั้งสองฝั่งมีบ้านพักและเรือบริการ ทัศนียภาพสวยงามทั้งตะวันขึ้นและตะวันตก อยากบอกว่านี่คือบึงน้ำที่กลายเป็นลมหายใจสำคัญของประชาชนคนภาคเหนือตอนล่างครับ
...................



ทะเลสาบแม่ปิง (ช่วงเย็น)


วิถีริมทะเลสาบแม่ปิง


4.ทะเลสาบแม่ปิง ลำพูน
สิ่งที่โดดเด่นในทะเลสาบแม่ปิงคือโรงเรียนลอยน้ำ เป็นโรงเรียนลอยน้ำในทะเลสาบน้ำจืดเพียงแห่งเดียวของไทย ภายในเขตอุทยานแห่งชาติแม่ปิง (ทะเลสาบแม่ปิง) มีแพที่พักบริการเป็นแพขนาดใหญ่ พักได้จำนวนมาก บริเวณทะเลสาบแม่ปิงในคืนเดือนแรมฟ้ามืดมองเห็นดาวเต็มฟ้า มองเห็นทางช้างเผือก ในช่วงเช้าหมอกขาวปกคลุมผืนน้ำ งดงามมาก ทะเลสาบแม่ปิงอยู่ในความดูแลของอุทยานแห่ชาติแม่ปิงและกรมชลประทาน ทะเลสาบเกิดจาดการสร้างเขื่อนภูมิพลกั้นแม่น้ำปิง เป็นเขื่อนผลิตพลังงานไฟฟ้าที่สำคัญที่สุดของไทย ความกว้างใหญ่ของทะเลสาบอาจเที่ยวไม่หมดในวันเดียว แต่แค่ได้สัมผัสเพียงเสี้ยวหนึ่งก็คุ้มค่าแล้วครับ
...................



เรือนแพสามประสบ


สะพานไม้เชื่อมฝั่งไทย-มอญ สะพานไม้ข้ามน้ำที่ยาวที่สุดในประเทศไทย


5.ทะเลสาบสามประสบ กาญจนบุรี
ทะเลสาบแห่งนี้น่าสนใจตรงที่มีการสร้างเขื่อนวชิราลงกรณ์กั้นแม่น้ำสามสายที่ไหลมารวมกัน ณ เมืองในหุบเขาสังขละบุรี บนทะเลสาบสามประสบมีเรือนแพของชาวไทย ชาวมอญ มีอุโบสถเก่าวัดวังวิเวก์การามที่ถูกน้ำท่วม มีวัดร้างที่ยังคงความงดงามคือวัดเสด็จ และมีวิถีชีวิตคนหาปลา นับเป็นทะเลสาบมีชีวิตที่ผสมผสานคนหลายชาติพันธุ์เข้าไว้ด้วยกันคือไทย มอญ พม่า ปกาเก่อญอ  และมีแม่น้ำสามสายไหลมารวมกันคือแม่น้ำรันตี แม่น้ำบีคลี่ และแม่น้ำซองกาเรียนอกจากความงดงามของสามประสบ ม่านประเพณีวัฒนธรรมยังเป็นอีกหนึ่งความสำคัญที่น่าติดตามและจะดีมากหากมีโอกาสร่วมเป็นหนึ่งในประเพณีนั้นๆ 
...................



บึงน้ำในป่าดึกดำบรรพ์


ป่าเสม็ดดึกดำบรรพ์


6.ป่าดึกดำบรรพ์ อ.แกลง จ.ระยอง
ที่นี่มีบึงน้ำ ในน้ำมีใบบัว มีสาหร่าย มีกก มีนก มีหญ้า มีปลา มีหญ้าหนังหมาเลื่อนลอยไปมา
ที่นี่มีป่าชายเลน ป่าโปร่ง ป่าดิบ มีไม้ดอก มีไม้ใบ มีป่าเสม็ดขาวผืนใหญ่ เป็นป่าเสม็ดโบราณอายุหลายร้อยปี
ที่นี่คือสวนพฤกษศาสตร์ระยอง สวนพันธุ์ไม้ในพื้นที่ชุ่มน้ำที่สำคัญมากในภาคตะวันออก

การเดินทางในสวนพฤกษศาสตร์มีหลายวิธี มีหลายทาง แล้วแต่เลือก เช่น เดินเท้าแล้วไปต่อเรือ ไม่เอาเรือแต่เปลี่ยนเป็นจักรยานต่อด้วยการเดินเท้า หรือไม่อยากเดินเท้าก็เอาเรืออย่างเดียว หรือเดินเท้าเพียงอย่างเดียวก็ได้ แล้วแต่ความพึงพอใจและเหมาะสม แต่ไม่ว่าจะเดินทางอย่างไร ใช้พาหนะใด สุดท้ายจะพบความงดงามอันน่าอัศจรรย์เฉกเดียวกัน “มาช่วงไหนก็งาม งามทุกช่วงเวลา” หากจะพักค้างที่นี่ต้องติดต่อขอกางเต็นท์จากทางเจ้าหน้าที่ ต้องบอกก่อนว่าป่าดึกดำบรรพ์ไม่ใช่สถานที่ท่องเที่ยวเพียวๆ แต่เป็นสถานที่ท่องเที่ยวเชิงศึกษา เพราะฉะนั้นจึงไม่เหมาะกับนักท่องเที่ยวสายเฮฮาปาร์ตี้ครับ
...................



แสงทองยามเช้าทาทาบบึงบัวแดง


บึงบัวแดง


7.บึงบัวแดง อุดรธานี
คงไม่มีนักท่องเที่ยวคนใดปฏิเสธหากจะบอกว่า “บึงบัวแดง จ.อุดรธานี คือบึงบัวแดงที่มีคนรู้จักมากที่สุดแห่งหนึ่ง” ที่เป็นเช่นนั้นเพราะบึงบัวแดงแห่งนี้มีบัวแดงเบ่งบานอยู่บนเนื้อที่กว่า22,500 ไร่ การเดินทางไปง่ายมาง่าย ไปถึงจอดรถ ลงเรือ ล่องบึง ชมบัว ดูนก เป็นบึงบัวแดงที่มีนกเป็นจำนวนมากทั้งนกอพยพและนกประจำถิ่นอาศัยอยู่ ส่วนสัตว์น้ำไม่ต้องพูดถึงเพียบครับ ที่สำคัญไปถึงบึงบัวแดงทั้งทีอย่าลืมกินอาหารเกี่ยวกับบัว เช่น ส้มตำสายบัว ต้มยำสายบัว เป็นต้น ไปเช้าๆ ก่อนรุ่งสาง ค่อยๆ ล่องลอยไปกับม่านหมอก ได้หยอกแสงตะวัน จะรู้สึกเหมือนตกอยู่ในความฝัน งดงามครับ
...................



ตะวันยามเช้าทอแสงเหนือผืนน้ำหนองหาร


ชาวบ้านริมหนองหารออกหาปลาตั้งแต่เช้า


8.ทะเลสาบหนองหาร จ.สกลนคร
“หนองหาร” เป็นบึงน้ำขนาดใหญ่ มีชุมชนมากมายรายรอบ มีทั้งชุมชนคนพุทธ คนคริสต์ คนไทยถิ่น และคนไทยเชื้อสายเวียดนาม หนองหารมีเกาะอยู่กลางน้ำ ในน้ำมีปูปลากุ้งหอย มีนกบินโฉบเฉี่ยวไปมาเหนือน้ำ มีคนออกหาปลาตั้งแต่เช้าตรู่ ภาพตะวันลอยผ่านเส้นขอบฟ้าและตะวันลาลับหลังเทือกเขาภูพานเป็นภาพตะวันงามที่ตรึงตาตรึงใจ หากจะบอกว่าหนองหารงามทั้งช่วงเช้าและเย็นคงไม่ผิดครับ 
...................



ยอหรือสะดุ้ง เครื่องมือจับปลาซึ่งเป็นเอกลักษณ์ของชุมชน


อ่างเก็บน้ำเขื่อนอุบลรัตน์ยามสนธยา

9.ทะเลสาบเขื่อนอุบลรัตน์ จ.ขอนแก่น - จ.หนองบัวลำภู
เกือบทุกทะเลสาบมีอาชีพประจำอยู่อย่างหนึ่งคือทำประมงน้ำจืด มีวิธีการหาปลาในรูปแบบต่างๆ ที่นี่ก็เป็นเหมือนที่อื่น แต่แตกต่างกันตรงเครื่องมือจับปลา คือที่บ้านท่าลาด จ.หนองบัวลำภู ใช้ “สะดุ้ง” หรือ “ยอ” เป็นอุปกรณ์หลัก หากจะบอกว่าเป็นยอขนาดใหญ่ที่มีความสวยงามมากที่สุดแห่งหนึ่งของประเทศคงไม่ผิด ที่บอกว่าสวยเพราะปกติยอที่เราเห็นโดยทั่วไปเป็นตาข่ายยึดด้วยไม้ไผ่ หย่อนลงน้ำแล้วก็ยกขึ้นมา ถ้าได้ปลาก็เอาสวิงตักจากยออีกทีหนึ่ง ส่วน “สะดุ้ง” มีลักษณะตาข่ายสองชั้น ปลาที่ติดสะดุ้งจะไหลลงไปในชั้นที่สอง ซึ่งยอรูปแบบนี้แปลกกว่ายอในเมืองอื่น การไปเที่ยวชมทะเลสาบเขื่อนอุบลรัตน์ฝั่งท่าลาด แนะนำให้มาเที่ยวในช่วงเช้าตรู่หรือช่วงเย็น ที่แนะนำเช่นนี้เพราะทะเลสาบบริเวณท่าลาดมีลักษณะคล้ายๆ แอ่งวงกลม มองไปทางไหนมีแต่ขุนเขาล้อมรอบ เช่น สันเขาขนาดยาวของภูเวียง สันเขางามสง่าของอุทยานแห่งชาติภูเก้า-ภูพานคำ และที่สำคัญบริเวณนี้เป็นเขตรอยต่อระหว่าง จ.หนองบัวลำภู กับ จ.ขอนแก่น ซึ่งมีขุนเขาในอุทยานแห่งชาติน้ำพองโอบกอดด้วยครับ

...................





อ่างเก็บน้ำหนองโสน (ช่วงเย็น)

10.อ่างเก็บน้ำหนองโสน จ.ตราด
หากพูดถึง จ.ตราด คงไม่มีใครนึกถึงทะเลสาบนอกจากทะเล แต่ต่อไปนี้อ่างเก็บน้ำหนองโสนจะกลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่ควรมาแวะควรมาสัมผัส คือนอกจากเป็นอ่างเก็บน้ำสำคัญ บริเวณรอบขอบอ่างยังจัดสร้างเป็นสวนสาธารณะเฉลิมพระเกียรติ มีสวนดอกไม้ มีห้องน้ำ มีศาลา มีเรือนไม้สำหรับจัดนิทรรศการ สามารถนำเต็นท์มากางนอนได้โดยสะดวก บริเวณกลางอ่างยังมีเกาะมีป่าและมีน้ำตกขนาดกลางอีกสองสามแห่ง ทะเลสาบที่ไหนมีน้ำตกบ้าง? ไม่แน่ใจ แต่อ่างเก็บน้ำหนองโสนนั้นใช่ ใช่ความแปลกใหม่ที่งดงาม ต้องตามไปสัมผัสให้ได้ครับ