หากมีใครสักคนประกาศว่าเขาคือนักเดินทางผู้ท่องเที่ยวมาแล้วทั่วประเทศไทย ผมต้องตัดสินในขั้นต้นว่าเขาขี้โม้ เท่าที่เคยสัมผัสคนเหล่านี้มักอวดตัว อวดเก่ง อวดนักเลง และอวดฉลาด ผมว่าพื้นที่ชาติไทยอันไม่กว้างใหญ่เท่าเสี้ยวอเมริกาเกิดอีกชาติก็ไปไม่ทั่ว ไม่ทั่วในที่นี้หมายรวมถึงแหล่งชุมชนต่างๆ ที่ซ่อนตัวอยู่เงียบๆ ไม่ใช่เมืองท่องเที่ยวที่ถูกโปรโมทจนคนทั่วโลกต้องเดินทางมา ล่าสุดผมอยากบอกว่ามีใครบางคนที่ชอบคุยโม้ว่าไปเยือนจังหวัดกระบี่มาแล้วนับครั้งไม่ถ้วนกลับไม่เคยไปเยือนเกาะกลางเลยสักครั้ง ทั้งๆ ที่เกาะกลางเป็นเกาะที่อยู่ใกล้อำเภอเมืองมากที่สุด ส่วนผมเดินทางมาเกาะกลางเป็นครั้งที่ 2 ส่วนประเทศไทยหากชีวิตนี้ได้ไปสัก30 % ของพื้นที่ถือเป็นคุณอันใหญ่หลวงต่อวง์ตระกูลแล้วครับ


เรือโดยสารข้ามฝากจากเกาะกลางมากระบี่


เรือหัวโทง (เรือหางยาว) จากฝั่งกระบี่ข้ามไปเกาะกลาง


บ้านริมเลเกาะกลาง


ท่าเรือเกาะกลาง


เกาะกลางเป็นเกาะใกล้ตัวเมืองกระบี่ อยู่ใกล้แค่ข้ามเรือหัวโทงไปไม่ถึง 10 นาที ภูมิประเทศโดยรวมเป็นพื้นราบกับเนินเขาเตี้ยๆ มีลำคลองพาดผ่านและมีทะเลล้อมรอบ บนเกาะมีแหล่งท่องเที่ยวแบบวิถีชีวิตชุมชนซึ่งเป็นชุมชนชาวมุสลิมเกิน 90% (เกือบ 100%) วิถีชุมชนดังกล่าวอาจแยกออกเป็น 3 ประเภทคือ แหล่งผลิตเรือหัวโทง (จำลอง) แหล่งปลูกข้าวสังข์หยด และแหล่งผลิตผ้าปาเต๊ะ


แท็กซี่ประจำเกาะ นั่งได้ 3-4 คน


บ้านเรือนบนเกาะกลาง บางบ้านอยู่กลางนา บางบ้านอยู่ในชุมชน




ควายบนนาข้าวสังข์หยด 

เรือหัวโทงเป็นเรือชาวประมงดั้งเดิม เพิ่มเติมคือเครื่องยนต์ ชาวประมงแถบนี้ใช้เรือหัวโทงกันมานมนาน ใช้ในการออกเลหากุ้งหอยปูปลาและคมนาคม หลายคนบอกว่าเป็นเรือที่ทำยาก เป็นเรือที่ดี ดีในที่นี้หมายถึงการลอยลำและแหวกน้ำ ชาวประมงบางคนบอกว่าเรือหัวโทงเป็นเรือที่ทนทาน ไม่หวั่นคลื่นลม ด้วยเหตุนี้จึงกลายมาเป็นเรือหัวโทงจำลองในที่สุด


เรือหัวโทงจำลอง งานฝีมืออันเป็นสัญลักษณ์ของชุมชนคนเกาะกลาง


เรือเลลอยลำบนคลองประสงค์




ปากคลองริมท้องทะเล


ข้าวสังข์หยด เป็นข้าวหอมของภาคใต้ ปลูกอในบางพื้นที่ เช่น พื้นที่ จ.พัทลุง และเกาะกลาง จ.กระบี่ เป็นข้าวที่ชอบน้ำกร่อย หลายคนบอกว่าอร่อยด้วยรสชาติกลมกล่อม ข้าวสังข์หยดของเกาะกลางอาจไม่พบเห็นในพื้นที่อื่นๆ เพราะถูกสั่งจองกันข้ามปี คือพื้นที่ปลูกมีไม่มาก เข้าหมวด “ของดีมีน้อย” ครับ (วันที่ไปเยือนพยายามหาซื้อกลับบ้านแต่ไม่มีขาย อดเลย)


ข้าวสังข์หยด


อาหารที่ชาวบ้านจัดเตรียมมาให้ในวันเวสนา ว่ากันด้วยเรื่องออกแบบสัญลักษณ์ อาหารรสชาติจี๊ดจ๊าดถูกใจ กินกันจนพุงกาง ใครบางคนไม่ยอมปล่อยช้อน เคี้ยวไม่หยุดเลยครับ


กระชังปลาริมคลอง เป็นของร้านอาหาร

ผ้าปาเต๊ะ เกาะกลางมีชุมชนคนผลิตผ้าที่ขึ้นชื่อว่าฝีมือดีมาก มีทั้งผ้าปาเต๊ะและผ้าบาติก ผ้าบาติกอาจพบได้ทั่วไป แต่ผ้าปาเต๊ะหาไม่ง่าย หนึ่งในความไม่ง่ายและกลายเป็นผลิตภัณฑ์อันโดดเด่นและมีชื่อเสียงคือผ้าปาเต๊ะของชุมชนคนเกาะกลาง แต่เชื่อไหมผ้าบาติกที่เห็นก็โดนใจไม่แพ้ปาเต๊ะแม้แต่นิดเดียว ฝีมือเขาดีจริง ต้องยอมรับครับ


ลงสีผ้าปาเต๊ะ


การปั้มลายเทียนถือเป็นเรื่องยากในการทำผ้าปาเต๊ะ คือต้องแม่น ไม่ให้เหลื่อมลาย 




ผ้าบาติก


พูดถึงผลิตภัณฑ์ดังกล่าว เมื่อสองเดือนที่ผ่านมาผมมีโอกาสร่วมเดินทางไปกับโครงการกราฟิคเพื่อชุมชน สำนักงานศิลปวัฒนธรรมร่วมสมัย กระทรวงวัฒนธรรม ครั้งนั้นทางสำนักงานศิลปวัฒนธรรมร่วมสมัยได้จัดดีไซน์เนอร์ลงไปพูดคุยกับชาวบ้าน ได้รับฟังความคิดเห็นต่างๆ อย่างละเอียด สุดท้ายทางกราฟิคเพื่อชุมชนได้ออกแบบโลโก้หรือสัญลักษณ์มอบให้ชาวบ้านเพื่อใช้ในเชิงธุรกิจต่อไป นับเป็นโปรเจคต์ที่น่าสนใจ น่าใส่ใจ และน่าส่งเสริมให้กระจายออกไปสู่ชุมชนต่างๆ ทั่วประเทศ (เขาทำอยู่แล้ว บังเอิญคนไม่ค่อยฉลาดอย่างผมเพิ่งรู้เรื่องครับ เสียงใครบางคนแว่วมากับสายลมว่า “โง่จัง” แหมไม่ต้องชมกันขนาดนั้นก็ได้)


รั้วไม้ไผ่เอาไว้ป้องกันคลื่น (หน้า Islanda Hideaway Resort )


มุมสบายๆ ใน Islanda Hideaway Resort 

นอกจากแหล่งท่องเที่ยววิถีชุมชนดังกล่าวบนเกาะยังมีรีสอร์ตอยู่สองสามแห่ง เป็นรีสอร์ตที่เงียบสงบ บรรยากาศดี วิวทิวทัศน์สวย เช่น บริเวณริมชายหาด Islanda Hideaway Resort มองเห็นหมู่เกาะพีพีเรียงรายอยู่กลางทะเล ส่วนผู้ที่ไม่ต้องการค้างคืนบนเกาะสามารถเหมาแท็กซี่ (มอเตอร์ไซค์สามล้อ) ท่องเที่ยวได้โดยสะดวก ส่วนร้านอาหารมีบริการหลายร้าน เป็นร้านที่น่านั่งน่ากินเพราะอาหารทะเลสด รสชาติดี ใครไม่เคยกินข้าวสังข์หยดถือโอกาสลองเสียที่นี่เลยครับ


ทีมดีไซน์จากโครงการกราฟิกเพื่อชุมชน


 

ผมชอบเกาะกลางตรงที่ไปง่ายมาง่าย ใกล้เมือง เป็นเกาะที่ค่อนข้างครบเครื่องเรื่องวิถี มากกว่านั้น...เกาะกลางมีป่าชายเลนให้เราได้ศึกษาหาความรู้แบบล่องเรือเพลินๆ เผชิญธรรมชาติแสนพิสุทธิ์ ผมว่าใครไปเที่ยวกระบี่หากมีเวลาน่าจะลองแวะขึ้นไปสัมผัสวิถีบนเกาะกลางกันหน่อย อย่างน้อยนั่งเรือหัวโถงข้ามฝากไปซื้อผ้าปาเต๊ะสักผืน กินข้าวสังข์หยดสักมื้อก็ยังดีครับ

ขอบคุณ
- โครงการกราฟิกเพื่อชุมชน สำนักงานศิลปวัฒนธรรมร่วมสมัย กระทรวงวัฒนธรรม


แพะ สัตว์เลี้ยงยอดนิยม เห็นได้ทั่วไปบนเกาะกลาง