นาข้าวขั้นบันได ความในใจ เมืองแม่แจ่ม

พายุทราย พรายทะเล / 24/08/2017 12:34:41

แม่แจ่มเป็นเมืองบนดอย ชาวบ้านส่วนหนึ่งอาศัยอยู่บนที่สูงอีกส่วนหนึ่งอยู่บนที่ราบ ตัวเมืองอยู่ในหุบกว้าง ล้อมรอบด้วยขุนเขาและนาข้าว มีทั้งนาข้าวในที่ลุ่มและนาข้าวขั้นบันได ถ้าจะเอ่ยอ้างว่าเมืองแม่แจ่มมีนาข้าวขั้นบันไดที่กว้างไกลที่สุดและงามที่สุดของประเทศไทยก็น่าจะได้ ยกเว้นคนแม่ฮ่องสอนจะไม่ยอมรับข้อความนี้แล้วออกมาชี้ให้เห็นว่าแม่ฮ่องสอนก็มีนาข้างบันไดที่สวยงามเฉกกัน สำหรับผมไม่ว่าจะเป็นแม่แจ่มหรือแม่ฮ่องสอนไม่ใช่ประเด็นสลักสำคัญเพราะเห็นว่าหัวใจจริงๆ อยู่ที่วิถีเกษตรกรและความงามของภูมิประเทศเสียมากกว่า

ถ้าถอยเวลาจากวันนี้กลับไปสามสี่ปี ผมเคยเขียนถึงแม่แจ่มว่าเป็นเมืองที่มีนาขั้นบันไดงดงาม งามพอจะสู้กับนาข้าวเมืองซาปาของชางม้ง ประเทศเวียดนามได้ ที่บอกว่าสู้ได้เพราะครั้งหนึ่งผมไปฮานอยมีโอกาสไปไหว้ท่านเอกอัครราชทูตไทยประจำเวียดนาม คือท่านวิษณุ จันทร์วิทัน ท่านถามผมว่า “มาเวียดนามไปเที่ยวไปเที่ยวที่ไหนมาบ้าง แล้วจะไปไหนต่อ”
ผมบอกท่านว่า “ค่ำนี้นั่งรถไฟไปซาปา ไปดูนาข้าวขั้นบันไดครับ”
ท่านยิ้ม พูดสั้นๆ ว่า “นาข้าว เชียงใหม่ แม่ฮ่องสอนก็มี”
หลังจากนั้นท่านเรียกคนมาช่วยอธิบายถึงเมืองซาปา การเดินทาง วิถี ซึ่งได้ความรู้ก่อนเดินทางเป็นอย่างมาก ต้องกราบขอบคุณมา ณ ที่นี้ครับ

กลับจากซาปา ผมออกตามหาเมืองนาข้าวขั้นบันไดในไทย (แม้ว่าเคยเห็นมาบ้างแล้ว) แล้ววันหนึ่งก็พบเมืองดังกล่าว ใช่ครับผมพบแม่แจ่มกลางคืนแรมปลายฤดูฝน ข้าวตกรวงไปทั้งขุนเขา ยังจำภาพสายฝนบางๆ บนทางคดโค้งข้างคันนา มีแสงแดดย้อนแย้งกับเม็ดฝน งามเหมือนฝัน วันนั้นขณะถ่ายภาพ คำพูดท่านวิษณุ จันทร์วิทัน ปรากฏขึ้นในความทรงจำ “เชียงใหม่ แม่ฮ่องสอนก็มี”

พอได้พบเจอก็ไม่อยากจาก ไม่อยากพรากเพราะหลงใหลในมนต์นั้น มีโอกาสเมื่อไหร่ไปเมื่อนั้น คราวนี้ก็เช่นกัน เมื่อทางการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย จัดทริป “เที่ยวเชียงใหม่ไม่ต้องรอหน้าหนาว” โดยมีจุดหมายปลายทางที่ ออบหลวง ผาช่อ เมืองแม่แจ่ม บ้านผาหมอน จึงตอบตกลงแบบไม่ต้องคิดอะไรเลย

แม่แจ่มวันนี้ยังมีดีเหมือวันวาน ข้าวเขียวยังไม่ทันเกี่ยวเพราะเพิ่งปักดำ สายฝนบางๆ ยังโปรยปรายให้ความชุ่มเย็น เป็นแม่แจ่มแย้มยิ้มที่คุ้นเคย จะมีบ้างที่ต่างจากอดีตคือนาข้าวหลายแห่งเปลี่ยนแปลงมาเป็นไร่ข้าวโพด และอีกหลายแห่งมีไร่ข้าวโพดแซมแทรกอยู่กับนาข้าว คนไม่เคยมาแม่แจ่มคงไม่แปลกใจและเห็นว่ามันงาม แต่คนที่ตามรอบอดีตยังผมแอบขมขื่นเล็กๆ อาจเป็นเพราะตั้งหวังอะไรบางอย่างไว้มากเกินไป ทั้งๆ ที่รู้ว่าความเปลี่ยนแปลงคือความเป็นจริงที่อยู่คู่แผ่นดินนี้มาเสมอ เพียงแต่จะแปลงเป็นอะไร ในรูปแบบไหนอันนี้อีกเรื่องหนึ่ง แต่ผมยังดีใจที่เปอร์เซ็นต์การเปลี่ยนแปลงไม่ได้สูง มีเพียงบางส่วนเท่านั้น ผมว่าไปดุรูปกันดีกว่า ไปดูว่านาขั้นบันไดที่ไปสัมผัสคราวนี้อยู่ที่ไหนงามยังไง และมีอะไรที่น่าจดจำกันบ้าง

หมายเหตุ
- แม่แจ่มเป็นอำเภอหนึ่งซึ่งอยู่ในความดูแลขแงจังหวัดเชียงใหม่ ที่นี่มีวัฒนธรรมประเพณีดีงามน่าติดตาม เช่น ประเพณีจุลกฐิณที่จัดให้มีขึ้นหลังวันออกพรรษาซึ่งเป็นช่วงข้าวตกรวงช่วงเก็บเกี่ยวพอดี ช่วงนี้ผืนนาเหลืองทองงดงามมากครับ
- ปีนี้จุลกฐินจัดขึ้น 2 วัด คือวัดยางหลวง วันที่ 7-8 ตุลาคม วัดบ้านทับ วันที่ 14 ตุลาคม ใครชอบงานประเพณีควรไปเพราะเป็นประเพณีที่งดงามมากครับ
- นอกจากนาข้าวที่นำภาพมาเสนอในครั้งนี้ ยังมีนาข้าวที่งดงามอีกหลายแห่ง เช่น นาข้าวบ้านบนนา นาข้าวบ้านแม่ลอง นาข้าวทั้งสองแห่งสวยงามเช่นกัน นาข้าวบ้านบนนาคือนาข้าวใกล้เมือง มองลงมาจากดอยสูง มองเห็นเมืองในอ้อมกอดของขุนเขาและนาข้าว ส่วนนาข้าวบ้านแม่ลองอยู่ไกลแต่วิไลมาก คือสวยมากเป็นนาข้าวในหุบเขาของปะกาเก่อญอหรือกระเหรี่ยงครับ
- ภาพนาข้าวที่นำมาเสนอมีสี+แสงที่แตกต่างกันหลายภาพเพราะบันทึกคนละเวลา ต่างกรรม ต่างวาระ และไม่อยากตกแต่งเพื่อให้มันมีแสงเท่ากันหมด...ผมว่ามันดูมีมิติมากกว่า

ขอบขอบคุณ
- การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย และเพื่อนร่วมทางทุกท่าน

Facebook Leave a Comment