บ้านสนวนนอก ชุมชนคนไทยเชื้อสายเขมร

พายุทราย พรายทะเล / 12/09/2017 11:02:56


นักท่องเที่ยวบนสะพาน (แขวน) ข้ามลำห้วย กลางหมู่บ้านสนวนนอก


ผืนนายามเช้า

การเดินทางไปบ้านสนวนนอก จ.บุรีรัมย์ ครั้งนี้เป็นครั้งที่สอง ครั้งแรกผมมาเป็นผู้สังเกตการณ์ในโครงการของกระทรวงวัฒนธรรม ตอนนั้นเขาเอาวิทยากรมาอบรมเยาวชนในพื้นที่เพื่อให้เด็กผลิตหนังสั้น เป็นหนังโฆษณาชุมชนตัวเอง


ควายน้อยในคอก สบตาชายแปลกหน้าจากเมืองหลวง


พาหนะริมนา เห็นใครบางคนเรียกมันว่า "ปอเช่"


บางวิถีที่มีให้เห็น


คราวนั้นผมไม่ค่อยได้สัมผัสอะไรมากนักเพราะมัวแต่สนใจวิธีการทำหนังของเด็กๆ ผิดกับครั้งนี้ผมเดินทางมากับการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทยเข้ามากินมานอนมาผักผ่อนในหมู่บ้าน ได้ใกล้ชิดได้เห็นวิถีในระดับหนึ่ง ซึ่งสุดท้ายพบว่าชาวไทยเชื้อสายเขมรในหมู่บ้านสนวนนอกนั้นมีมิตรไมตรี มีรอยยิ้ม มีน้ำใจในแบบคนชนบท พวกเขาเปิดบ้านต้อนรับนักท่องเที่ยวจากทั่วทุกมุมโลกไม่เว้นไทยฝรั่ง โดยมีแผนการท่องเที่ยวให้ผู้มาเยือนได้พบกับฐานการเรียนรู้ทั้งหมด 4 ฐาน คือการทำกระดึง (ที่แขวนคอวัว) งานหัตถกรรมทำกะลามะพร้าว งานจักสาน และสุดท้ายทคือการทอผ้าไหม


"ตลาดโบราณ" ความจริงไม่ถึงกับเป็นตลาดแต่มีชาวบ้านมาขายของบริเวณบ้านโบราณ ทั้งของกินและของฝาก


บ้านโบราณอายุกว่าร้อยปี หลังนี้ทำเป็นโฮมสเตย์ 


 

ทุกฐานการเรียนรู้ผู้มาเยือนจะได้พบขั้นตอนการทำอย่างละเอียดจากช่างชาวบ้าน แต่ที่มีขั้นตอนมากที่สุดเห็นจะเป็นการทอผ้าไหม เพราะเรียนรู้กันตั้งแต่ปลูกม่อน เลี้ยงไหม สาวใย ย้อมสี กระทั่งมาถึงการกระตุกี่ทอเป็นผ้าผืน โดยเฉพาะการทอผ้าไหมหางกระรอกอันเป็นผ้าทอเอกลักษณ์ของคนไทยเชื้อสายเขมรที่มีมาแต่โบราณ


สาวใยจากรังไหม


ไม่ใช่เรื่องง่ายหากเส้นไหมพันกันจนแก้ไม่ออก


กระบวนการย้อม


ร้อยรักเพื่อถักทอ


ผลงานที่ได้ เรียบง่ายแต่เป็นเอกลักษณ์


ผ้าหางกระรอก หางกระรอกเป็นลายที่ซ่อนอยู่ในเนื้อผ้า ไม่ใช่ช้างม้าอย่างที่เข้าใจ

นอกจากนั้นยังมีการผูกแขนบายศรีสู่ขวัญจากผู้เฒ่าผู้แก่ ส่วนกิจกรรมสุดท้ายนอกเหนือฐานการเรียนรู้แต่เป็นการเรียนรู้ (งงมั๊ย) คือการร้อยสร้อยลูกปัดกับเส้นไหม กิจกรรมนี้นักท่องเที่ยวรวมถึงพวกเราสนใจทำกันถ้วนหน้าไม่เว้นหญิงชายรวมทั้งกึ่งชายกึ่งหญิง สุดท้ายได้สร้อยคอสร้อยแขนกลับบ้านกันทุกคน


จักสาน หนึ่งในฐานการเรียนรู้ งานฝีมือที่น่าทึ่ง






การแกะแก่นไม้ขนุนทำเป็นกระดึงผูกคอวัวควาย และกระดิ่งประดับ ตอนนี้กำลังมีแนวความคิดปรับผลิตภัณฑ์เป็นโคมไฟ


หัตถกรรมมะพร้าว ทำเป็นผึ้ง แมลง นก กะลาทำเป็นแก้วน้ำ



คนเมืองผูกสร้อยร้อยลูกปัดกับเส้นไหม



สิ่งน่าสนใจนอกเหนือกิจกรรมดังกล่าวคือทัศนียภาพท้องนา ท้องนาบ้านสนวนนอกน่ามองน่าสัมผัสไม่แพ้ท้องนาที่อื่น โดยเฉพาะช่วงเช้าตรู่นั้นงดงามด้วยสายหมอกปกคลุมนาเขียวชรอุ่มชุ่มน้ำ ใบข้าวมีนกปรอดอกลายบินไปเกาะกันเป็นฝูง พอเดินเข้าใกล้มันตื่นตกใจบินหายไปหมด อีกมุมหนึ่งมีชาวนาอยู่กลางนาคอยดูและเก็บเกี่ยวหญ้าและใบข้าวที่ยาวเกินไป นับเป็นภาพที่น่าชื่นใจที่ได้สัมผัสเกษตรกรผู้ปลูกข้าวตัวจริง


ตัวหม่อนหรือดักแด้นอกจากให้ใยไหมยังนำมาทำเป็นอาหารด้วย รสชาติมันๆ เคี้ยวเพลิน ที่เห็นในภาพนำมาทำเป็นยำ


ขนมตดหมา มาจากการนำรากเครือตดหมาคั้นน้ำแล้วมาคลุกเคล้ากับแป้ง ปรุงรสแล้วย่าง (ย่างแบบขนมจาก) ชื่อเครือตดหมาไม่น่าลิ้มแต่ชิมแล้วติดใจ หอมมาก


รดน้ำมนต์ก่อนผูกแขน ประเพณีบายศรีสู่ขวัญในยามค่ำ


รำเต็ด หนึ่งในประเพณีการร่ายรำในช่วงงานประเพณีสำคัญ รวมถึงการต้อนรับแขกด้วย

สองวันหนึ่งคืนหลับตื่นเต็มอิ่ม นอนฝันไปกับรอยยิ้ม อิ่มอกสุขใจด้วยสายใยแห่งมิตรไมตรี ผมคิดว่าที่นี่ดีพอจะเป็นบ้านโฮมสเตย์ของเมืองบุรีรัมย์ คนที่ชอบแนบสนิทชิดชาวบ้านสามารถเลือกนอนบ้านชาวบ้าน (บ้านโบราณ) หรือนอนรีสอร์ตหรูหราริมนาราคาถูกก็ทำได้ตามสะดวก มีข้อแนะนำนิดหนึ่งซึ่งคิดว่าสำคัญมากคือนักท่องเที่ยวที่เข้าไปในหมู่บ้านกรุณาอย่าชี้นิ้ว ชี้แนะ อย่าแกะเกาให้เขาทิ้งเก่าเอาใหม่ จงเข้าใจรากเดิมหรือวัฒนธรรมโบราณของชุมชนให้มากเข้าไว้ คนที่เข้าไปควรไปเพื่อเรียนรู้สิ่งที่เขามอบให้เราในฐานะแขกผู้มาเยือน อย่าไปสั่งเขาเพื่อให้เขาเปลี่ยนเพื่อเรา นั่นมันเห็นแก่ตัวเกินไป  ลองคิดดูนะถ้ามีนักท่องเที่ยว 100 คนสั่งให้เขาทำโน่นนี่นั่นโดยเห็นว่าความคิดตนสุดยอด เขาจะทำอย่างไร? เขาต้องทำยังไง? เขาต้องปรับร้อยอย่างเปลี่ยนเส้นทางร้อยแบบเลยเหรอ ถ้าไม่รู้วิถีลึกๆ อย่าไปสั่งสอนเขาเพราะมันไม่ใช่เรื่องฉลาดเลย ดูที่เขาเป็น เห็นที่เขามี สนุกกว่าครับ


ใครจะเชื่อว่าบ้านกลางนาอย่างบ้านสนวนนอกจะมีรีสอร์ตจอลังการงานสร้างขนาดนี้


พระสงฆ์ออกบิณฑบาตร


ขอบคุณ
- ชาวบ้านทุกคน
- การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย


รอยยิ้มจากเด็กหญิงหยอง สะอาดใส ยิ้มด้วยหัวใจ ยิ้มด้วยมิตรไมตรี

Facebook Leave a Comment