ริมน้ำจันทบูร สถาปัตยกรรมเก่าเล่าเรื่อง

ป.ปิตะรังษี / 04/05/2017 17:14:51







ชุมชนริมน้ำจันทบูร

ถนนแคบเล็กทอดขนานไปกับแม่น้ำจันทบุรี สองฝากฝั่งถนนมีผู้คนอาศัยอยู่บนอาคารตึกแถว เป็นตึกแถวที่ได้รับอิทธิพลจากฝรั่งเศส บ้างเป็นไม้ บ้างครึ่งตึกครึ่งไม้ บ้างปรับเปลี่ยนเป็นเกสต์เฮ้าส์ บ้างเป็นร้านกาแฟ ส่วนร้านก๊วยเตี๋ยวกับก๋วยจั๊บเจ้าเก่าที่อยู่กันมายืนยาวยังคงไว้ซึ่งรูปลักษณ์เดิม








ไม่น่าเชื่อบนถนนสายนี้มีคนหลายเชื้อชาติอยาอาศัยกัน เริ่มตั้งแต่คนไทย คนไทยเชื้อสายจีน และคนไทยเชื้อสายญวน เดิมทีเรียกชุมชนนี้ว่า “บ้านลุ่ม” เป็นชื่อชุมชนที่สะท้อนให้เห็นความรุ่งเรืองทางการค้าที่สำคัญของภาคตะวันออก เป็นค้าขายระหว่างคนในชุมชน คนนอกชุมชน และคนต่างชาติ โดยใช้แม่น้ำจันทรบุรีเป็นเส้นทางสัญจร ดังนั้นตัวสถาปัตยกรรมจึงได้รับอิทธิพลจากคนหลายกลุ่มดังที่กล่าวถึงคนหลายเชื้อชาติที่เข้าตั้งถิ่นฐานอยู่บริเวณริมน้ำแห่งนี้







โดยทั่วไปคนในชุมชนใช้บ้านชั้นล่างเป็นที่ค้าขาย ใช้ชั้นบนเป็นที่พัก แต่ที่แปลกไปจากชุมชนน้ำอื่นๆ คือโดยปกติบ้านเรือนริมน้ำจะหันหน้าให้น้ำ แต่ที่นี่หันหลังบ้านให้น้ำ หันหน้ามาทางถนน แต่มีท่าน้ำเล็กๆ เอาไว้จอดเรือ (คล้ายๆ ชุมชนกาดกองต้าที่ลำปางซึ่งบ้านเรือนหันหลังให้น้ำเช่นกัน)







สำหรับอาคารบ้านเรือนอาจจำแนกออกตามลักษณะทางสถาปัตยกรรมได้ 3 กลุ่มใหญ่ๆ คือ กลุ่มอาคารไม้ กลุ่มอาคารปูน และกลุ่มอาคารครึ่งปูนครึ่งไม้





กลุ่มอาคารไม้ อาคารเรือนแถวไม้สองชั้น ส่วนใหญ่เป็นไม้ตะเคียน ไม่มะค่า ไม่เต็ง ไม้ยาง โดยหน้ากว้างของแต่ละห้องประมาณ 4 เมตร ลึก 6-15 เมตร บริเวณช่องลมฉลุลวดลายขนมปังขิง ลายเถาดอกไม้ และอักษรจีนในบางบ้าน





กลุ่มอาคารปูน อาคาร 2 ชั้น มีการเว้นช่องทางเดินบริเวณด้านหน้าอาคาร เรียกว่า “อาเขต” คล้ายอาคารเก่าในจังหวัดภูเก็ต อาคารเหล่านี้สัฯนิษบานว่าได้รับอิทธิพลจากฝรั่งเศสในช่วงที่มีการยึดดินแดนจันนทบุรี หรืออีกปัจจัยหนึ่งคือการค้าขาบบางพารากับสิงคโปร์ โดยหลวงราชไมตรี บิดาแห่งยางพาราภาคตะวนออก เป็นผู้นำสถาปัตยกรรมชิโนโปรตุกีสเข้ามา





กลุ่มอาคารครึ่งปูนครึ่งไม้ ส่วนใหญ่เป็นอาคารเดี่ยว มีขนาดประมาณ 3-4 ห้อง โดยมีโครงสร้างแบบตะวันตก ช่องลมฉลุลวดลายขนมปังขิง ลายเถาดอกไม้ อาคารกลุ่มนี้ชี้ให้เห็นถึงการเปลี่ยนแปลงและการรับสถาปัตยกรรมตะวันตกมาใช้ด้วยการประยุกต์ให้เข้ากับบ้านเรือนในอดีต



อาคารบ้านเรือนแถบนี้บ้างสภาพยังดีเยี่ยมเพราะมีคนอยู่อาศัยซึ่งมีการทำนุบำรุงดูแลมาโดยตลอด บางหลังไม่มีคนอยู่ ปิดเอาไว้เฉยๆ ก็เสื่อมโทรมไปตามสถานภาพ

ปัจจุบันบ้านหลายหลังที่กำลังเสื่อมและใกล้พังถูกปรับปรุงปลุกให้มีชีวิตขึ้นมาใหม่ บ้างปรับเป็นร้านกาแฟ ร้านอหาร ที่พัก ไม่น่าแปลกใจถ้าช่วงย่ำค่ำเราจะเห็นแสงสีจากร้านรวงเหล่านี้ทอดขนานไปกับสายน้ำจันทบุรี หวังว่าถนนแห่งจะอยู่คู่เมืองจันทร์ต่อไป และหวังว่าการเข้ามาปรับอาคารขอให้เป็นแค่ปรับปรุง อย่าได้ปรับเปลี่ยน เพราะสิ่งที่มีอยู่นั่นถือว่ามากค่าทั้งยังเป็นเอกลักษณ์ที่หาไม่ง่ายบนแผ่นดินไทยผืนนี้

 

อ้างอิง
-    การเก็บข้อมูลทางสถาปัตยกรรมบนบริเวณชุมชนริมน้ำจันทบูร เป็นความคิดริเริมของนักศึกษาปริญาโท สถาบันอาศรมศิลป์

หมายเหตุ

- ชุมชนคนริมน้ำจันทบูรเป็นชุมชนที่รักใคร่ปองดอง เงียบสงบ อยู่กันในลักษณะเครือญาติ นับถือศาสนาคริสต์และพุทธ ดังนั้นจึงพบว่าบริเวณชุมชนมีทั้งวัดคริสต์ วัดพุทธและศาลเจ้า 

- คอลัมน์นี้ไม่มีอธิบายภาพเพราะอยากให้ภาพอธิบาย

 

Facebook Leave a Comment