หอฝิ่น

ป.ปิตะรังษี / 28/07/2016 17:11:57


ฝิ่นเป็นพืชชนิดหนึ่ง  เจริญเติบโตบนพื้นที่สูง โดยเฉพาะบริเวณรอยต่อสามประเทศ ไทย ลาว พม่า ที่เราเรียกว่า "สามเหลี่ยมทองคำ" เป็นพื้นที่ๆ ฝิ่นเจริญเติบโตได้ดี ดีกว่าในหลายพื้นที่ในความสูงระดับเดียวกัน ฝิ่นมีประโยชน์ในทางการแพทย์ ฝิ่นมีโทษเมื่อนำเอาไปเสพและแปรรูปเป็นสารเสพติดร้ายแรง "เฮโรฮีน” ซึ่งคนส่วนใหญ่ทราบกันดีอยู่แล้ว ส่วนหอฝิ่นหรือศูนย์ศึกษาวิวัฒนาการยาเสพติดนั้นมีความสำคัญอย่างไร น่าสนใจมากน้อยขนาดไหน ลองเข้าไปเรียนรู้กันครับ


ภายในอุโมงค์ด้านหน้าไปสู่อาคารนิทรรศการด้านใน ผนังสองด้านมีประติมากรรมนูนสูงแสดงเรื่องราวเชิงเหนือจริง (ฝัน+หลอน) ส่วนการออกแบบไลท์ติ้งให้อารมณ์ลึกพอๆ กับประติมากรรม

หอฝิ่น เกิดขึ้นจากพระราชปรารภของสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี เมื่อครั้งเสด็จทอดพระเนตรบริเวณ สามเหลี่ยมทองคำ อันประกอบด้วยดินแดนของประเทศลาว พม่าและไทย ที่ชายโลกรู้จักเพียงแค่เป็นที่ปลูกฝิ่น ผลิต และค้ายาเสพติดแหล่งใหญ่ อันเป็นสาเหตุให้เสียชื่อเสียงและภาพลักษณ์ของประเทศ


สุดปลายอุโมงค์ออกมาเจอห้องนี้ ห้องที่สื่อสัยญลักษณ์ถึงสามเหลี่ยมทองคำ

จากการแก้ปัญญาเรื่องยาเสพติดของโครงการพัฒนาดอยตุงฯ โครงการในพระราชดำริของพระองค์ ที่สามารถลดอุปทาน (supply) ของการผลิตและค้าฝิ่นที่ประสบผลสำเร็จอย่างดี จึงทรงมีพระราชดำริที่จะให้ประชาชนได้เรียนรู้เรื่องมหันตภัยอันเกิดจากฝิ่นและสารเสพติด เพื่อลดอุปสงค์ (demand) ของการใช้สารเสพติดทั้งปวงด้วย



การทำกิจกรรมในหอฝิ่นของเจ้าหน้าที่กับนักเรียนนักศึกษา


การจำลองใต้ท้องเรือสำเภาจีน



มูลนิธิแม่ฟ้าหลวงฯ ได้ดำเนินการตามพระราชปรารถ โดยจัดสร้างปอฝิ่นในพื้นที่บริเวณบ้านสบรวก อำเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงราย โดยค้นคว้า รวบรวมข้อมูลเรื่องราวเกี่ยวกับฝิ่น และสารเสพติดตั้งแต่ปี พ.ศ.2537 เริ่มก่อสร้างในปี พ.ศ.2542 โดยตลอดระยะเวลา 6 ปี ของการก่อสร้างก็ได้รับความร่วมมือจากหลายหน่วยงาน ในหลายมิติจากทั้งในประเทศและต่างประเทศ ที่ให้การสนับสนุนด้านการจัดหางบประมาณ ด้านข้อมูล รูปภาพ วัตถุอุปกรณ์ต่าง ๆ เพื่อการจัดแสดงนิทรรศการ หอฝิ่นจึงเป็นดอกผลแห่งแรงบันดาลใจในการสืบสานแนวพระราชดำริสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี สำเร็จเรียบร้อยสมบูรณ์ และเปิดให้สาธารณชนเข้าชมได้อย่างเป็นทางการเมื่อปี พ.ศ.2548




หุ่นจำลองจักรพรรดิจีนและผู้มีส่วน่วมในเหตุการณ์ประวัติศาสตร์

หอฝิ่นจัดเสนอเนื้อหาประวัติศสาตร์และพัฒนาการของฝิ่น และสารเสพติดที่ได้จากฝิ่น สงครามฝิ่น ขบวนการค้ายาเสพติดที่ซับซ้อนอยู่ในทุกส่วนของโลกสารเสพติดอื่น ๆ ผลกระทบของยาเสพติดต่อสังคม เศรษฐกิจ การเมือง และต่อบุคคล ผู้เข้าชมได้มีปฏิสัมพันธ์ สัมผัส ตระหนักถึงมหันตภัย เกิดความเข้าใจอย่างลึกซึ้งต่อปัญหาจากฝิ่นและสารเสพติด ได้ครุ่นคิดถึงสิ่งที่ได้เรียนรู้และร่วมกันแก้หรือควบคุมปัญหายาเสพติด ตลอดจนนำความรู้ไปใช้ในชีวิตจริง




องค์เจดีย์จำลองยุคกรุงศรีอยุธยาก่อนเข้าไปสู่ห้องนิทรรศการยุครัตนโกสินทร์

หอฝิ่นจึงไม่ได้เป็นเพียงแหล่งเรียนรู้ให้ข้อคิดเท่านั้น ยังเป็นสื่อสัญลักษณ์สะท้อนอานุภาพแหน่งพระมหากรุณาธิคุณของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวและบรมวงศานุวงศ์ ที่ทรงห่วงใยประชาชาติและราษฎรไทยที่ต้องเผชิญภัยคุกคามจากยาเสพติดและได้ทรงทุ่มเทความพยายามแก้ไขปัญหาอย่างจริงจัง กระทั่งเป็นที่ยอมรับในระดับนานาชาติและองค์การสหประชาชาติ ได้ลบชื่อประเทศไทยออกจากรายนามประเทศที่มีการปลูกฝิ่นติดอันดับโลกนับตั้งแต่ปี พ.ศ.2547 เป็นต้นมา

ภายในอาณาเขต 250 ไร่ ของหอฝิ่น นอกจากอาคารที่จัดแสดงนิทรรศการยาเสพติดที่เป็นหัวใจสำคัญแล้ว ยังมีศูนย์ประชุมและที่พักสำหรับบริการแก่ประชาชนทั่วไปอีกด้วย




จำลองโรงเตีัยมหรือโรงฝิ่นที่คนจีนและไทยนิยมเข้าไปสูบฝิ่นในช่วงก่อนปีพ.ศ.2502




ห้องนิทรรศการจัดแสดงทุกสิ่งที่เกี่ยวข้องกับการสูบฝิ่น ซึ่งถ้ามองในแง่ศิลปะกรรมถือว่าน่าสนใจเป็นอย่างยิ่ง เช่น ที่สูบฝิ่นที่ทำจากหยก หิน และเงิน

ท่องประวัติศาสตร์อันยาวนานของฝิ่น
ฝิ่นเป็นตัวยาที่ได้จากพืชเก่าแก่ที่สุดตัวหนึ่งในประวัติศาสตร์ มีประโยชน์ต่อมวลมนุษยชาติมาเป็นเวลานานนับศตวรรษ โดยมีประสิทธิภาพในการลดความปวด แก้ท้องเสีย และลดอาการไอ และเป็นพืชชนิดเดียวที่อยู่ในยาแก้ปวดทุกชนิดที่ใช้กันจนทุกวันนี้ แต่ด้วยประสิทธิภาพอันทรงพลังในการกล่อมประสาท ฝิ่นจึงถูกนำมาใช้ในทางที่ผิด เพื่อเสพให้เคลิบเคลิ้มหลุดพ้นจากโลกของความเป็นจริง เกิดเป็นการค้าที่มีผลประโยชน์มหาศาล มีการผลิต การลักลอบค้าฝิ่นที่ทะลักเข้ามาในดินแดนเอเชียและสยามประเทศ ก่อให้เกิดปัญหาที่แก้ไม่ตกไปทั่วโลก




นอกจากเครื่องมือหรือองค์ประกอบในการสูบฝิ่น ยังมีการจัดแสดงอุปกรณ์มรการดื่มชาทั้งแบบจีนและอังกฤกษ

หอฝิ่น ณ อุทยานสามเหลี่ยมทองคำ เชียงราย เป็นเสมือนประตูเปิดสู่โลกอันลึกลับของพืชชนิดพิเศษนี้ พื้นที่ 5,600 ตารางเมตร แสดงลำดับเรื่องราวของฝิ่น โดยเริ่มจากธรรมชาติวิทยาของฝิ่น จากการสืบประวัติการใช้ฝิ่นในยุคโบราณกลับไป 5,000 ปี ประวัติการแพร่กระจายของฝิ่นจากการค้าในสมัยจักรวรรดินิยม เหตุการณ์พลิกประวัติศาสตร์ที่สร้างความอดสูแก่ผู้ชนะและผู้แพ้ ในสงครามฝิ่นอันนำไปสู่การล่มสลายของราชวงศ์แมนจู




ห้องนิทรรศการที่มีความร่วมสมัย

นอกจากนี้ในหอฝิ่นยงมีเรื่องราวของปัญหายาเสพติดต่าง ๆ ที่เพิ่มความซับซ้อนและรุนแรงมากขึ้น การค้ายาเสพติดเพื่อหาเงินทุนสำหรับการซื้ออาวุธและการทำสงครามล่อลวงให้เกิดการฉ้อราษฎร์บังหลวง ตลอดจนพิษภัยจากการสูบฝิ่นและยาเสพติดชนิดอื่น ๆ ตลอดจนรายละเอียดต่าง ๆของสนธิสัญญาฝิ่น กฎหมายเกี่ยวกับฝิ่น องค์กรที่แก้ปัญหานี้ มาตรการควบคุมและปราบปรามยาเสพติด และกรณีศึกษาที่นำเสนอทางเลือกและโอกาสที่จะต่อสู้กับความเย้ายวนจากสารเสพติด


ห้องสุดท้ายเอาไว้พักใจและพิจารณาในสิ่งที่ได้เรียนรู้ภายในหอฝิ่น

นับแต่ก้าวแรกของ “อุมงคมุข” อุโมงค์แห่งกาลเวลาที่เจาะทะลุเนินเขาเข้าไปยังอาคารขนาดใหญ่ที่ไม่สามารถมองเห็นจากภายนอก ผนังของทางเดินที่ยาว 137 เมตร แสดงภาพของผู้คนที่กำลังทนทุกข์ทรมานแสนสาหัสจากการตกเป็นเหยื่อของความชั่วร้ายของฝิ่นและสิ่งเสพติด


อาคารด้านหลัง


อาคารด้านหน้า

การจับลับดับและเนื้อหาอยางเป็นขั้นตอน เข้าใจง่าย ประกอบด้วยแสง สี เสียง เทคนิคต่าง ๆ ภาพถ่าย ภาพยนตร์ และวีดิทัศน์ ตลอดจนการแสดงอุปกรณ์การสูบและขายฝิ่น ซึ่งได้รวบรวมจากหลายประเทศทั่วโลก จะนำผู้เข้าชมนิทรรศการสู่อีกมิติของกาลเวลา นำพาสู่การเรียนรู้และชวนขบคิดอย่างแท้จริง


ร้านขายของที่ระลึกภายในหอฝิ่น

หอฝิ่นได้รับรางวัล PATA Gold Award ในสาขาแหล่งท่องเที่ยวเพื่อการเรียนรู้จากสมาคมส่งเสริมการท่องเที่ยวภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิก (PATA) ในปี พ.ศ.2547 และรางวัลดีเดินในฐานะแหล่งท่องเที่ยวเพื่อนันทนาการ (The 6th Thailand Tourism Award 2006) จากการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย เมื่อ พ.ศ.2549 และยังเป็นที่กล่าวขวัญว่าเป็นนิทรรศการที่จัดแสดงได้ดีที่สุดแห่งหนึ่งของประเทศไทยและเอเชีย

คงต้องบอกกันตรงๆ ว่าหอฝิ่นแห่งดินแดนสูงสุดของแผ่นดินสยามนั้นควรค่าแก่การไปเยี่ยมเยือน ไปท่องเที่ยว นอกจากจะได้รับความเพลิดเพลินจากสภาพแวดล้อมของขุนเขา ยังได้รับความรู้จากนิทรรศการที่จัดทำไว้เป็นอย่างดี หากบอกว่าหอฝิ่นคือหอแห่งการเรียนรู้ที่ดีที่สุดแห่งหนึ่งของประเทศไทยคงไม่ผิดครับ

หมายเหตุ
มูลนิธิแม่ฟ้าหลวง ในพระบรมราชูปถัมภ์
หอฝิ่น อุทยานสามเหลี่ยมทองคำ
อ.เชียงแสน จ.เชียงราย 57150
โทรศัพท์ : 053-784444-6 โทรสาร : 053-652133
e-mail : hallofopium@doitung.org
website : maefahluang.org

Facebook Leave a Comment